De Gouden Straatsteen

Machinaal straten wordt dé norm! Onder dat motto heeft FNV Bouw dit jaar voor de eerste keer haar verkiezing voor de Gouden Straatsteen 2009 georganiseerd. Ook de jury van dit jaar onderschrijft dat motto van harte. Immers, één derde van de straatmakers kampt met gezondheidsklachten; ruim de helft heeft rugpijn. Er is bijna altijd sprake van lichamelijk belastend werk, werken in ongunstige werkhoudingen, zware lasten moeten tillen, duwen, trekken en/of dragen en lawaaioverlast. Ieder jaar gaan er nu nog 400 straatmakers met gezondheidsklachten naar huis. Dat moet en kan anders! Het machinaal straten kan daarbij een belangrijke rol vervullen. De eerdere afspraak met de Arbeidsinspectie dat er machinaal gestraat moet worden bij een werk met een oppervlakte van meer dan 1500 m2 wordt losgelaten. Machinaal straten is voor opdrachtgevers, werkgevers en werknemers nu gew oon altijd het uitgangspunt!

Om opdrachtgevers en straatmakers extra te motiveren is dit jaar voor het eerst de verkiezing voor de Gouden Straatsteen georganiseerd. Er zijn twee prijzen te verdienen, namelijk één voor opdrachtgevers en één voor straatmakersbedrijven. Een jury bestaande uit mensen in het veld heeft de vererende taak gekregen uit de inzendingen de prijswinnaars te selecteren.
De jury werd bemand door Toon Schrijver, oud-bondsbestuurder van FNV Bouw, Anne Fokke de Vries, directeur OBN, Robert Jan van den Berg, CROW, Dick Juffermans, projectleider Arbeidsinspectie en ondergetekende.

Het aantal inzendingen was voor een eerste keer redelijk te noemen: bij de opdrachtgevers vijf en bij de bedrijven drieëntwintig. De meeste inzendingen werden opgesteld door  personen die niet bij de opdrachtgever of het bedrijf werkzaam zijn.

Hoe is de jury te werk gegaan?
Allereerst heeft elk jurylid de inzendingen beoordeeld en op verschillende aspecten punten  gegeven. Daarbij viel op dat een bij aantal inzendingen slechts bij een aantal van toepassing zijnde onderdelen een kruisje was geplaatst, terwijl andere van een toelichtende tekst waren voorzien. Daarmee was het lastig de inzendingen onderling te vergelijken. En hoewel voor enkele juryleden gold dat zij gemeenten en/of bedrijven kenden mocht slechts worden afgegaan op de informatie die uit de inzendingen was op te maken.
Naast de inzendingen zelf werden ook de websites van de verschillende deelnemers geraadpleegd.
Bij FNV-Bouw zijn de puntentotalen voor de deelnemers bepaald. Daaruit bleek dat vier bedrijven en twee gemeenten het hoogste aantal punten scoorden. Deze genomineerden werden door een delegatie van de jury bezocht.

Als eerste was de gemeente Zoetermeer aan de beurt. Met een vertegenwoordiger van de gemeente en van de aannemer werden een aantal plaatsen bezocht die machinaal waren bestraat of herstraat. Daarbij viel op dat ook de kleinste oppervlakken, bijvoorbeeld verkeersgeleiders, machinaal waren gestraat.
Het volgende bezoek gold Driebergse weg- en waterbouw op een werk in Den Haag. De jury had een gesprek met Ton Brouwer en heeft het werk bekeken. Een onderdeel dat opviel was dat het personeel jaarlijks een protocol moet ondertekenen waarin veiligheids- en gezondheidsaspecten worden behandeld.
De volgende dag werd een bezoek gebracht aan twee bedrijven in Friesland. Als eerste was NOTA straatmakers aan de beurt. In Sneek, op het nieuwe bedrijf in aanbouw, werden we ontvangen en kregen we een toelichting op de wijze van werken en opleiden. Opvallend was dat in het gebouw in aanbouw rekening was gehouden met een opleidingsruimte en dat op het terrein van het bedrijf een praktijkruimte werd gerealiseerd waar het personeel kan leren omgaan met machinaal straten.

Het volgende bezoek vond plaats in Ureterp bij Stramac bv. Hoewel dit een jong bedrijf is, door twee bestaande bedrijven in het leven geroepen, wordt toch reeds met drie machines gewerkt. Voor de opleiding van medewerkers werd bij een nieuwe machine ervaren personeel gekoppeld aan nieuw op te leiden mensen. Opvallend was dat de machines, in samenwerking met de fabrikant, reeds behoorlijk zijn doorontwikkeld.

De derde dag bracht de jury naar Venlo, op het terrein van de Floriade 2012 in aanbouw. Van Hoogstraten is daar bezig met de aanleg van verhardingen en wat meer bijzondere werkzaamheden als het realiseren van trappen van grote betonelementen. Uit de toelichting van Johannes van Hoogstraten bleek onder meer dat het bedrijf veel inventiviteit stopt in het ontwikkelen van alle mogelijke soorten klemmen om elk formaat stenen in elk verband machinaal te kunnen verwerken.

Het laatste bezoek werd opnieuw in Den Haag afgelegd, nu bij de gemeente. Dit bezoek bleef beperkt tot een gesprek meet twee vertegenwoordigers van de gemeente; er werd geen werk bezocht. Uit de toelichting bleek dat de gemeente veel (her)straatwerk machinaal laat uitvoeren. Een opvallend aspect was dat de gemeente een Handboek Openbare ruimte heeft ontwikkeld, waarin aangegeven wordt hoe de openbare ruimte in te richten (onder meer de plaats van straatmeubilair) rekening houdend met de mogelijkheid van machinaal (her)straten.

Op 9 november kwam de complete jury in Woerden, bij FNV Bouw, bijeen om te beraadslagen en te komen tot een winnaar van de Gouden Straatsteen in beide categorieën.
Onder leiding van Janneke Waage, beleidsmedewerkster bij FNV Bouw, passeerden alle bedrijven en gemeenten, die waren bezocht, de revue. Daarbij bleek dat de vertegenwoordigers uit de verschillende disciplines telkens andere accenten legden bij de bezoeken die waren afgelegd. De juryleden vulden elkaar op een goede wijze aan.
Aan het einde van deze bijeenkomst waren de twee prijswinnaars bekend.

De winnaars zijn …(tekst ontleend aan het juryrapport)
Bij de opdrachtgevers is na ampele overweging de gemeente Den Haag tot winnaar uitgeroepen. Deze gemeente heeft een integrale aanpak op het gebied van mechanisch straten ontwikkeld hetgeen zeker navolging verdient. De jury was onder de indruk van de invulling die de gemeente geeft aan haar rol als opdrachtgever. In het ontwerp van de openbare ruimte wordt al rekening gehouden met mechanisch straten. De kennis wordt gedeeld met meerdere bedrijven en opdrachtgevers.

Bij de bedrijven is de prijs gegaan naar NOTA straatmakers. De combinatie van vakmanschap, opleiding en de inzet op relatie met de opdrachtgever, vanuit een groot kwaliteitsbewustzijn maken dit bedrijf tot een visitekaartje voor de bedrijfstak!

Beide winnaars zijn tijdens een bijeenkomst op 10 december 2009, in Woerden bij FNV Bouw bekend gemaakt. Bij deze gelegenheid zijn de prijzen overhandigd.

Terug kijkend is de Gouden Straatsteen een goed initiatief en lijkt een goede formule te zijn gevonden om tot winnaars van de prijzen te komen. Begin 2010 zal er een evaluatie plaatsvinden en zal mogelijk op onderdelen enige aanpassing volgen. Het voornemen is de prijs tweejaarlijks uit te reiken.

Freek Warners, namens VMS, jurylid van de Gouden Straatsteen.